تعداد نشریات | 25 |
تعداد شمارهها | 907 |
تعداد مقالات | 7,467 |
تعداد مشاهده مقاله | 12,027,885 |
تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 8,509,042 |
نقش حمایت عاطفی و خودتعیینگری در پیشبینی تعارضات زناشوییِ زنان متأهل | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
مطالعات زن و خانواده | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
مقاله 3، دوره 7، شماره 1 - شماره پیاپی 13، فروردین 1398، صفحه 51-71 اصل مقاله (727.82 K) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
نوع مقاله: پژوهشی اصیل | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22051/jwfs.2019.18873.1655 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
نویسندگان | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
سیده فاطمه موسوی* 1؛ رقیه قلی نسب قوجه بیگلو2 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
1دانشیار گروه روانشناسی و علوم تربیتی، پژوهشکده زنان، دانشگاه الزهرا | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
2کارشناس ارشد روانشناسی عمومی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهر قدس | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
چکیده | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
پژوهش حاضر باهدف مطالعۀ نقش حمایت عاطفی و خودتعیینگری در رابطۀ زناشویی در پیشبینی تعارضات زناشویی زنان متأهل انجام شد. روش پژوهش توصیفی و از نوع همبستگی بود. به این منظور تعداد 150 نفر از زنان متأهل شهرقدس به روش نمونهگیری در دسترس و داوطلب برای شرکت در پژوهش انتخاب شدند و به پرسشنامههای فرم تجدیدنظر شدۀ تعارضات زناشویی، پرسشنامۀ حمایت اجتماعی-مقیاس خانواده و مقیاس ارضای نیازهای اساسی در روابط پاسخ دادند. دادهها با روش همبستگی و رگرسیون همزمان با استفاده از نرمافزار SPSS.V20 مورد تجزیهوتحلیل قرار گرفتند. نتایج پژوهش نشان داد بین حمایت عاطفی خانواده و ابعاد خودتعیینگری در رابطۀ زناشویی با تعارضات زناشویی رابطۀ معناداری وجود دارد. نتایج همچنین نشان داد که حمایت عاطفی خانواده، خودمختاری، شایستگی و ارتباط از نیازهای خودتعیینگری قادر بودند 34 درصد از واریانس تعارضات زناشویی را در زنان متأهل پیشبینی کنند. تقویت حمایت همسران از زنان و ارضای نیازهای خودتعیینگری در رابطۀ زوجین میتواند زمینۀ تعاملات مثبت و کاهش تعارض زناشویی در رابطۀ زناشویی را فراهم نماید. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
کلیدواژهها | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
خودتعیینگری؛ حمایت عاطفی؛ تعارضات زناشویی | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
عنوان مقاله [English] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
The Role of Emotional Support and Self-Determination in Prediction of Marital Conflicts among Married Women | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
نویسندگان [English] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
seyyedeh fatemeh mousavi1؛ roghayeh Gholinasab Ghoje Beigloo2 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
1Associate Professor of psychology, Department of Psychology, Research Institute of Women, Alzahra University | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
2General psychology, Islamic Azad University, Shahr-e-Qods Branch, MA.‎‏ ‏ | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
چکیده [English] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
The current study was conducted with the aim of exploring the role of self- emotional support and self-determination to predict marital relationship in marital conflicts of married women. The research method was descriptive and correlational. For this purpose, 150 married women from Qods city were selected through convenient sampling and voluntar participation. They completed a revised form of Marital Conflict Questionnaire, family scale of Social Support Questionnaire, and the scale of Satisfaction of Essential Needs in Relationships. Data were analyzed using correlation and regression test by SPSS.V.20 software. The results showed a significant correlation between family emotional support and self-determination in marital relationship with marital conflicts. Also, the results showed family emotional support, autonomy, competence and communication (the dimensions of self-determination) can predict 34% of variance of marital conflicts in married women. Strengthening spouse support for women and satisfying the needs of self-determination in couples can provide a condition for positive interactions and reduce marital conflict. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
کلیدواژهها [English] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
self-determination, emotional support, marital conflicts | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
اصل مقاله | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
نقش حمایت عاطفی و خودتعیینگری در پیشبینی تعارضات زناشوییِ زنان متأهل
سیده فاطمه موسوی[1] رقیه قلینسب قوجه بیگلو[2]
چکیده پژوهش حاضر باهدف مطالعۀ نقش حمایت عاطفی و خودتعیینگری در رابطۀ زناشویی در پیشبینی تعارضات زناشویی زنان متأهل انجام شد. روش پژوهش توصیفی و از نوع همبستگی بود. به این منظور تعداد 150 نفر از زنان متأهل شهرقدس به روش نمونهگیری در دسترس و داوطلب برای شرکت در پژوهش انتخاب شدند و به پرسشنامههای فرم تجدیدنظر شدۀ تعارضات زناشویی، پرسشنامۀ حمایت اجتماعی-مقیاس خانواده و مقیاس ارضای نیازهای اساسی در روابط پاسخ دادند. دادهها با روش همبستگی و رگرسیون همزمان با استفاده از نرمافزار SPSS.V20 مورد تجزیهوتحلیل قرار گرفتند. نتایج پژوهش نشان داد بین حمایت عاطفی خانواده و ابعاد خودتعیینگری در رابطۀ زناشویی با تعارضات زناشویی رابطۀ معناداری وجود دارد. نتایج همچنین نشان داد که حمایت عاطفی خانواده، خودمختاری، شایستگی و ارتباط از نیازهای خودتعیینگری قادر بودند 34 درصد از واریانس تعارضات زناشویی را در زنان متأهل پیشبینی کنند. تقویت حمایت همسران از زنان و ارضای نیازهای خودتعیینگری در رابطۀ زوجین میتواند زمینۀ تعاملات مثبت و کاهش تعارض زناشویی در رابطۀ زناشویی را فراهم نماید.
واژگان کلیدی: خودتعیینگری، حمایت عاطفی، تعارضات زناشویی
مقدمه خانواده از ارکان عمده و نهادهای اصلی هر جامعه، مبدأ بروز عواطف انسانی و کانون صمیمانهترین روابط و تعاملات بین فردی است (گلدنبرگ و گلدنبرگ[3]، 2000؛ ترجمه حسینشاهی و همکاران، 1389)، چنین تعاملاتی در قالب عملکرد عاطفی شامل توجه به نیازهای اجتماعی، عاطفی و روانی اعضای خانواده و برآوردن این نیازها از سوی سیستم خانواده است (فریدمن[4]، 1992). یکی از ابعاد رابطۀ بین همسران که در پیامد و محصول روابط زناشویی مهم است، سطح تعارضات موجود در روابط و چگونگی مدیریت سازنده و یا غیرسازندۀ آن است. با وجود گزارش رضایت زناشویی بالا در سالهای اولیۀ پس از ازدواج (اسنایدر و بالدراما-دوربین[5]، 2012)، گزارش علائم نارضایتی و شیوع تعارضات زناشویی در چند سال اول زندگی با بروز مشکلاتی چون اختلالات اضطرابی (داس، سیمپسون و کریستنس[6]، 2004)، افسردگی یکی یا هر دو زوج، (کوین، تامپسون و پالمر[7]، 2002)، سوء رفتار با همسر و درگیری لفظی و فیزیکی بین هر دو زوج (سایرس، کوهن و فرِسکو[8]، 2001)، ناسازگاری و پرخاشگری در فرزندان (جرارد و بوهلر[9]، 2003)، اختلالات خوردن و مصرف شدید الکل (فینچام[10]، 2003) و در پی آن افزایش آمار طلاق در همین سالها و سالهای پس از آن کم نیستند، تعارض غالباً نه بهعنوان رویدادی منفی، بلکه رخدادی عادی در زندگی زناشویی (کلین، پلیزنت، ویتون و مارکمن[11]، 2006)، کارکردی طبیعی در سیستم تعاملات زوجین و حاصل وجود تفاوتهای فردی و نوعی فقدان توافق مداوم و معنادار بین زوجین محسوب میشود که شیوۀ اتخاذشده برای حلوفصل آن میتواند آن را از ظرفیت آسیبرسانی و تخریبگری یا کمکرسانی به رشد و غنای خانواده برخوردار نماید (گاتمن، گاتمن و سیلور[12]، 1995؛ هالفورد، ساندرز، بهرنس[13]، 2001؛ زیمر-گمبک و دوکات[14]، 2010). بروز تعارض در پیوستاری از خفیف تا شدید حاصل ابراز استقلال و همبستگی زوجین در خلال همکاریها و تصمیمات مشترک (هالفورد و همکاران، 2001) و گاه حاصل ناهماهنگیهای زوجین در نوع نیازها و روش ارضای آنها، خودمحوری، اختلاف در خواستهها، طرحوارههای رفتاری و رفتار غیرمسئولانه نسبت به ارتباط زناشویی است (گورمن[15]، 2013) و با نشانههایی چون جداکردن خرج، ائتلاف با فرزندان، طعنه و کنایه زدن، بهانهگیری و انتقاد، فریاد زدن، دوری از یکدیگر، سکوت سنگین، خشونتهای کلامی و فیزیکی، برقراری ارتباط با خانواده خود و قطع آن با خانواده همسر، زندگی جنسی ناقص و نامناسب و نداشتن رابطۀ جنسی و بیتوجهی به امور منزل و...(بخارایی، 1385) در زوجین مشخص میشود. طبق رویکرد تجربهنگر ویتاکر[16] اختلال در ساختار خانواده موجب درهمریختگی و نفوذناپذیری مرزهای خانوادگی و درنتیجه عملکرد ناکارآمد خردهنظامها، تبانیهای مخرب، انعطافناپذیری نقشها و جدایی نسلها از هم شده و اختلال در فرآیند خانواده موجب ازبینرفتن صمیمیت، دلبستگی یا اعتماد بین زوجین و فروپاشی امکان مذاکره و توافق اعضا برای حل تعارض میشود (گلدنبرگ[17]، ترجمۀ حسینشاهی برواتی و همکاران، 1389)، این در حالی است که ویکز و فیفه[18] (2014؛ مایر[19]، 2010) تعارض را فرایندی فعال و پویا دانسته که میتواند بهجای سرکوب شدن، موجب بهرهگیری از انرژی آن، رشد پرسشها و نظرات جدید، آگاه شدن زوجین از احساسات و افکار یکدیگر، خلق شیوههای جدید مدیریت تعارض، ارزیابی مجدد قدرت خلق فضای همکاری و مشارکت و تغییراتی در انتظارات زوجین از یکدیگر شود. مطالعات نشان داده است که زوجهای آشفته، نسبت به زوجهای غیرآشفته مهارتهای ارتباطی پایینتری نشان میدهند و دید خوبی نسبت به ارتباطشان ندارند. این زوجها با احتمال بیشتری از یکدیگر اجتناب کنند تا اینکه بخواهند از طریق مذاکره آن را حل کنند (کار[20]، 2000)، همچنین افراد مطلقه، طی اختلافات زناشویی سطوح پایینی از تعاملات سازنده را گزارش کرده، درحالیکه همسران بدون تنش طی تعارضات ایجادشده، ارتباطات مؤثرتری برقرار و هنگام بروز تعارض، برای یکدیگر حمایتهای عاطفی فراهم مینمایند (فروساکیس[21]، 2010). تحقیقات نشان میدهد حمایت اجتماعی بهطور معناداری با احساس سلامتی ارتباط داشته و پیشبینی کنندۀ قوی سلامت در زندگی است (آیکان و اسکین[22]، 2005). واکنشهای فیزیولوژیک نسبت به استرس تحت تأثیر حمایت اجتماعی تغییر میکند، یعنی شدت واکنشهای فرد در حضور دوستان و آشنایان و افراد خانواده و حمایت ناشی از آنها کمتر از زمانی است که فرد بهتنهایی با استرس مواجه میشود (وانگ، وو و لی[23]، 2003). حمایت اجتماعی به میزان برخورداری از محبت، همراهی و توجه اعضای خانواده، دوستان و غیره تعریف شده است (پروسیدانو و هلر[24]، 1983). ازاینرو، حمایت اجتماعی شامل عوامل محیطی بهعنوان بهترین شکل انگیزۀ بیرونی از طریق اثرگذاری بر رضایتمندی و ادراک ارتباط با کسانی که برای فرد اهمیت دارند و یا از او حمایت میکنند، عمل میکند (سالیوان، پچ، جانسون و برادبوری[25]، 2010). برخی حمایت اجتماعی را واقعیتی اجتماعی و برخی دیگر آن را ناشی از ادراک افراد میدانند. طبق نظر گاتلیب و برگن[26] (2010) حمایت اجتماعی در دو دسته حمایت عاطفی به معنای درک و گوش دادن به همدیگر، تأکید بر عواطف و نگران رفاه همسر بودن و حمایت ابزاری به معنای کمک به همسر در انجام کارهای خانه و نگهداری فرزندان موردتوجه قرار میگیرد؛ بنابراین تعریف، حمایت عاطفی[27] همسر بهعنوان یکی از ابعاد حمایت اجتماعی عبارت است از احساس ذهنی تعلقداشتن، پذیرفتهشدن، ارزشمند واقعشدن و مورد عشق و محبت قرارگرفتن (سارافینو[28]، 2002، ترجمه ابهری و همکاران، 1396) که رابطهای امن حاکی از احساس صمیمیت و نزدیکی برای فرد به وجود آورده و منجر به احساس بهزیستی عاطفی و بهبود کیفیت زندگی زناشویی در زوجین گردد (ناصح و همکاران، 2010). کایلیان و سوگئک[29] (2009) نشان دادند توانایی افراد برای مدیریت استرس، با حمایت اجتماعی ادراکشده رابطۀ مستقیم دارد. این نوع حمایت، زمانی که افراد میخواهند به کسی تکیه کنند و بدین طریق عزتنفسشان را افزایش دهند، بسیار مفید است. حمایت عاطفی این امکان را فراهم میکند بهعنوان یک شخص باارزش تلقی شوند (تیلور[30]، 2011). در این خصوص، اگرچه زنان در مقایسه با مردان کمتر از حمایتهای اجتماعی بهرهمند شده و برای کسب حمایت اجتماعی، بیشتر به دوستان زن خود تکیه میکنند (سارافینو،2002؛ ترجمه احمدی ابهری، 1396)، بااینحال به دلیل اهمیت تبادلات عاطفی بین زنان، جستجوی آن از خلال روابط با دیگر زنان و تعریف هویت خود مبتنی بر چنین نیازی ضرورت برخورداری از حمایت همسر در حل تعارضات به وجود آمده بیشتر روشن میشود. این نوع حمایت عاطفی به همسران اجازه میدهد تا با ادراکی از محیطی امن، احساسات خود را ابراز نموده و به این وسیله تنشهای حاصلشده در ارتباط را کاهش دهند (مالینکردت، ارمر و هپنر[31]، 2012). تحقیقات مختلف حاکی از تأثیر حمایت اجتماعی بر کاهش استرس و افزایش سلامتی (وانگ و همکاران، 2003)، نقش حمایت خویشاوندان در مراقبت از کودکان، حمایت از همسران در کاهش تعارضات کار-خانواده و پیشبینیکنندۀ قوی سلامت در زندگی (آیکان و اسکین، 2005)، اثر حمایت اجتماعی بر ایجاد تعلق، صمیمیت و یکپارچگی اجتماعی (ساراسون[32]، 2013) و تأثیر آن بهعنوان یک ضربهگیر در برابر استرس و تنش در محیط (تیلور، 2011) و آمادهسازی فرد برای مقابله با تعارضات (قمری، رضاخانی و ملالو، 1393)، نقش تعدیلکنندۀ حمایت اجتماعی در مقابله و سازگاری با شرایط استرسزای زندگی (عطااللهی و همکاران، 1394)، نقش منابع حمایتی در انتقال احساس مراقبت، دوستداشتهشدن، عزتنفس و ارزشمندبودن به فرد (کوهن و هوپرمن[33]، 1983) و همچنین نقش حمایت در افزایش بهزیستی عاطفی و کیفیت زندگی زنان (گروسی و خداپرست، 1393) است. عاطفۀ بین اعضای خانواده یک فضای احساسی ایجاد میکند که بهطور مثبت رشد حس شایستگی، لیاقت شخصی و بهطورکلی رفتارهای ارتقاء دهندۀ سلامت را در اعضای آن افزایش میدهد (فریدمن، 1992). رشد خودمختاری[34] (نیاز برای خودپیروی و داشتن احساس انتخاب در شروع، نگهداری و تنظیم فعالیتها)؛ شایستگی[35] (شایستگی برای دنبالکردن چالشهای بهینه و صرف تلاش لازم برای تسلطیافتن بر آنها) و ارتباط[36] (نیاز برای احساس اطمینان از ارتباط با دیگران، آرزوی افراد برای داشتن تعاملات بینفردی مطلوب و حس تعلق به یک زمینه اجتماعی خاص و نیاز برای تجربۀ خود بهعنوان فردی قابل و شایستۀ عشق و احترام) بهعنوان سه نیاز اساسی و فطری روانشناختی مبتنی بر نظریۀ خودتعیینگری[37] (دسی و ریان[38]، 1985؛ کوال و فورتیر[39]، 1999) در هر حیطهای از زندگی فرد بهعنوان زیربنای رفتارهای انسان برای رشد، بهزیستی روانشناختی و ارتقای رضایت از زندگی ضروری است. این نیازهای بنیادین روانشناختی بنیاد نظریۀ خودتعیینگری است که بهعنوان منبع انرژی لازم برای کمک به درگیری فعال با محیط، پرورش مهارتها و رشد سالم و عامل خودتنظیمی در افراد محسوب میشود (دسی و ریان، 2008). خودتعیینگری عبارت است از هرگونه تلاش مستقل و تحت کنترل عوامل درونیِ فرد که در جهت تغییر فعالیت، فکر و احساس وی صورت گیرد و مستلزم داشتن هدف خاص، حمایت خود و تغییر پاسخ بهمنظور دستیابی به استانداردهاست (دسی و ریان[40]، 1985). خودتعیینگری ترکیبی از مهارتها، دانش و باورهایی است که فرد را قادر به درگیرشدن در هدفگذاری، خودتنظیمی و رفتارهای خودمختار ساخته، توانایی افراد را برای کنترل زندگی خود و برعهدهگرفتن نقش یک بزرگسالِ موفق افزایش میدهد (وهیمیر[41]، 2014). اندیشۀ اصلی این نظریه این است که نوع یا کیفیت انگیزش فرد در مقایسه با مقدار انگیزه، اهمیت بیشتری در پیشبینی پیامدهایی نظیر بهزیستی و سلامت روانشناختی، عملکرد اثربخش، حل مسئلۀ شناختی و یادگیری عمیق یا مفهومی دارد (تیلور، انتومانیس و اسمیت[42]، 2009). این نظریه همچنین به نقش عوامل اجتماعی بهعنوان واسطه و تسهیلگر شکوفایی تمایلات و ظرفیتهای درونی انسانی تأکید داشته (شوارتز[43]، 2000) و فرضهای مهمی درباره ماهیت بافتهای اجتماعی مطرح میسازد که نیاز برای خودمختاری، شایستگی و ارتباط را ارضا کرده یا مانع برآوردهشدن آنها میشوند. اگرچه مطابق با نظریۀ خودتعیینگری، افراد بهطور فطری مستعدّ خودسازماندهی و خودآغازگری اعمالشان متناسب با علایق و ارزشهایشان هستند، اما محیطهای اجتماعی دارای ظرفیت تسهیل یا تضعیف در کارکردهای خودتنظیمی هستند. یافتهها نشان میدهد مداخلات زوجی که موجب تقویت خودتعیینگری درارتباطات زوجین شده و به ارتقای سرمایههای روانشناختی در زوجهای ناسازگار کمک کند، رضایت رابطۀ زوجی را افزایش داده (هالفورد و همکاران، 2001؛ بشارت، هوشمند، رضازاده و غلامعلیلواسانی، 1394) و آزار عاطفی و آشفتگی زناشویی را کاهش میدهد (کارگر، مشهدی و کیمیایی، 1393). در پژوهش چرچ[44] و همکاران (2013) مشخص شد که فرایند درمان تعارضات زناشویی مبتنی بر خودتعیینگری شامل تغییر نگرش از سرزنش همسر با هدف تغییر در وی، با مدل خودتعیینگری در مشکلات زناشویی و برانگیختن زوجین به ایجاد تغییراتی در خود میتواند منجر به بهبود روابط زوجین گردد. دسی و ریان (2014) در پژوهشی با هدف مطالعۀ نقش نیازهای روانشناختی چون ارتباط و شایستگی بهعنوان حس مؤثربودن و اعتمادبهنفس برای انجام یک فعالیت در کاهش تعارضات زناشویی نشان دادند وقتی زوجین در اعمال و تواناییهای خود احساس آزادی کنند، تلاش بیشتری برای حل تعارضات زناشویی صرف کرده و با مشاهدۀ اولین اختلافات دچار کاهش اعتمادبهنفس و درنتیجه رهاکردن تلاش برای حل تعارضات نمیشوند. نی، لونسبری، کانولو و پاتریک[45] (2005) با بررسی چهار مطالعه بین ابعاد ارتباط، خودمختاری و شایستگی با وجود تعارض در رابطه ارتباط معناداری یافته و دریافتند زوجهایی که به علت عدمصلاحیت و شایستگی و خودمختاری دچار بیانگیزگی شدهاند، برای حل اختلافات زناشویی با راهحلهای کارآمد تلاش کمتری صرف میکنند. کار (2000) در مطالعۀ خود در مورد نیاز به ارتباط بهعنوان یکی از نیازهای خودتعیینگری دریافت که زوجهای آشفته، مهارتهای ارتباطی کمتری نسبت به زوجهای غیرآشفته نشان داده و دید خوبی نسبت به ارتباطشان نداشته و بهجای مذاکره، بیشتر تمایل به اجتناب از یکدیگر دارند. گرجی (1391) نشان داد نیاز به تعلق و پیوند با اشخاص مهم در زندگی، ارتباط مستقیمی با رضایت از زندگی دارد. با توجه به آنچه گفته شد این پژوهش درصدد است تا با هدف بررسی رابطۀ خودتعیینگری و حمایت عاطفی با تعارضات زناشویی به این پرسش پاسخ دهد که آیا بین خودتعیینگری و حمایت عاطفی با تعارضات زناشویی در زنان متأهل شهرقدس رابطه وجود دارد و این دو چه سهمی در پیشبینی تعارضات زناشویی زنان متأهل دارند؟
روش پژوهش روش پژوهش توصیفی و از نوع همبستگی است. تعارضات زناشویی متغیر ملاک و متغیرهای خودتعیینگری و حمایت عاطفی متغیرهای پیشبین محسوب میشوند. جامعۀ آماری این پژوهش شامل کلیۀ زنان متأهل شهر قدس بودند که با مراجعه به فرهنگسراها و مدارس شهرقدس، از بین آنها نمونهای به حجم 150 نفر به شیوۀ نمونهگیری دردسترس و داوطلبانه با میانگین سنی ۰۵/۳۱ و انحراف استاندارد ۹۵/۵، در دامنۀ سنی 59-22 سال و میانگین طول مدت ازدواج ۶۵/۹ و انحراف استاندارد ۵۴/۴ انتخاب شدند.
ابزار سنجش، فرایند اجرای پژوهش و روش تحلیل دادهها: فرم تجدیدنظرشده پرسشنامه تعارضات زناشویی[46] (MCQ) این پرسشنامه توسط ثنایی، براتی و بوستانیپور (1375) در 54 گویه با هدف ارزیابی تعارضات زوجین در هشت خردهمقیاس کاهش همکاری، کاهش رابطۀ جنسی، افزایش واکنشهای هیجانی، افزایش جلب حمایت فرزندان، افزایش رابطه فردی با خویشاوندان خود، کاهش رابطه خانوادگی با خویشاوندان همسر و دوستان، جدا کردن امور مالی از یکدیگر و کاهش ارتباط مؤثر زوجین و طیف لیکرت 5 درجهای از هرگز (1) تا همیشه (5) ساخته شد. حداکثر نمره کل پرسشنامه 270 و حداقل آن 54 است. نمرۀ خام در دامنۀ 79 تا 149 به معنای داشتن روابط زناشویی بهنجار و نمرۀ بین 150 تا 186 بهمنزلۀ داشتن تعارض بیشازحد بهنجار و نمره 187 و بالاتر به معنای داشتن تعارض شدید و آسیبپذیر است. پایایی پرسشنامه توسط سازندگان آن (1375) با استفاده از آلفای کرونباخ 96/0 به دست آمد. در این پژوهش پایایی خردهمقیاسها و کل پرسشنامه با استفاده از آلفای کرونباخ در محدودۀ 56/0 تا 68/0 بهدست آمد. پرسشنامه حمایت اجتماعی ادراکشده- مقیاس خانواده ([47] (PSS-Fa این پرسشنامه توسط پروسیدانو و هلر[48] (1983) در دو مقیاس خانواده و دوستان، هر مقیاس شامل 20 سؤال برای سنجش میزان رضایت فرد از حمایت خانواده و دوستان ساخته شد. در این پژوهش به دلیل ماهیت موضوع از بخش حمایت اجتماعی (مقیاس خانواده) استفاده شده است. گزینههای این پرسشنامه عبارت از «بله»، «خیر» و «نمیدانم» است. نمرۀ نمیدانم برای همۀ گویهها برابر با صفر است. نمرۀ پاسخ «خیر» سؤالات 3، 4، 16، 19 و 20 مساوی 1+ است و برای بقیۀ سؤالات آن نمرۀ پاسخ «بله» مساوی 1+ است. دامنۀ کل سؤالات بین 0 تا 20 است. نمرۀ بالا بهمنزلۀ حمایت اجتماعی بیشتر ازنظر پاسخدهندگان است. پایایی این پرسشنامه توسط سازندگان آن بین 88/0 تا 91/0 گزارش شده است (پروسیدانو و هلر، 1983). در پژوهش حاضر ضریب پایایی پرسشنامه حمایت خانواده با استفاده از آلفای کرونباخ ۷۶/۰ بهدست آمد. ابعاد ارضای نیازهای اساسی در روابط ابعاد ارضای نیازهای اساسی در روابط[49] در 9 گویه، از خردهمقیاسهای نیازهای اساسی روانی[50] (BPNS) در طیف لیکرت 7 درجهای از اصلاً صحیح نیست (1) تا کاملاً صحیح است (7) برای سنجش ارضای نیاز در روابط خاص و ارزیابی درجۀ رضایتمندی نیاز اولیه شخص در ارتباط با همسر، یا بهترین دوست یا مادر، یا فرزندان یا هرکس دیگر ساخته شده است. سؤالات این خردهمقیاسها مربوط به سه نیاز روانی اساسی است که نمرۀ هرکدام از آنها جداگانه محاسبه میگردد. این مؤلفهها شامل احساس خودمختاری، شایستگی و ارتباط است. پایایی این پرسشنامه در پژوهش لاگاردیا، رایان، کوچمن و دسی[51] (2000) بررسی شد که به ترتیب در شش نوع رابطه اعم از مادر، پدر، همسر، بهترین دوست، هماتاقی و یک بزرگسال مهم 91/0، 94/0، 88/0، 85/0، 90/0 و 90/0 بهدست آمد. در پژوهش حاضر ضریب پایایی خردهمقیاسهای خودمختاری، شایستگی و ارتباط با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ به ترتیب ۵۰/۰، ۶۳/۰ و ۶۵/۰ بهدست آمد.
روش اجرای پژوهش مطابق با هدف تحقیق، از بین زنان متأهل ساکن شهر قدس که در مراکز عمومی شهر چون فرهنگسراها، پارکها و نیز مقابل درب مدارس (منتظر فرزندان خود بودند) حضور داشتند، افرادی که از ازدواج آنها حداقل دو سال گذشته بود و برای اختلافات زناشویی سابقه مراجعه به مراجع قضایی یا سابقۀ اختلال روانی نداشتند، با جلب رضایت آنها برای شرکت در پژوهش، 200 نفر انتخاب شدند که از این میان 150 پرسشنامه به صورت انفرادی و کامل تکمیل گردید. برای تجزیهوتحلیل دادهها و پاسخگویی به فرضیههای پژوهش با استفاده از نرمافزار SPSS20 از روش آمار توصیفی (میانگین و انحرافاستاندارد) و استنباطی (روش همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون همزمان) استفاده شد.
یافتهها
جدول 1: میانگین و انحراف استاندارد ابعاد خودتعیینگری، حمایت عاطفی و تعارض زناشویی
جدول 1 میانگین و انحراف استاندارد متغیرهای پژوهش را نشان میدهد.
جدول 2: نتایج ضریب همبستگی حمایت عاطفی و خودتعیینگری در رابطۀ زناشویی با تعارض زناشویی در زنان
** =P<01/0 * =P<05/0 نتایج جدول 2 نشان میدهد که بین همه ابعاد خودتعیینگری در رابطۀ زناشویی و تعارض زناشویی در همۀ ابعاد آن در سطح 01/0 همبستگی منفی معناداری وجود دارد. بهطوریکه افزایش نمرات زنان در ابعاد خودتعیینگری با کاهش نمرات در تعارض زناشویی مشاهده میشود. نتایج در این جدول همچنین نشان میدهد که بین حمایت عاطفی خانواده با برخی ابعاد تعارض زناشویی در زنان همبستگی منفی معنیداری در سطح 01/0 وجود دارد. بیشترین میزان همبستگی بین حمایت عاطفی خانواده با بعد کاهش ارتباط مؤثر بین زوجین در رابطه زناشویی (01/0< P، 33/0- =(150 ) r) و کمترین همبستگی بین حمایت عاطفی خانواده با بعد کاهش همکاری بین زوجین (05/0< P، 19/0-= (150 ) r) است. بین حمایت عاطفی خانواده با ابعاد کاهش رابطه جنسی، افزایش جلب حمایت فرزند و جداسازی امور مالی از همدیگر رابطه معناداری مشاهده نشد؛ بنابراین میتوان چنین نتیجهگیری نمود که بین حمایت عاطفی خانواده با تعارض زناشویی همبستگی منفی و معنیدار در سطح کمتر از 01/0 وجود دارد. بهطوریکه افزایش حمایت عاطفی در خانواده با کاهش تعارضات زناشویی مشاهده میشوند. بهمنظور پیشبینی تعارض زناشویی بر اساس ابعاد خودتعیینگری و حمایت عاطفی از رگرسیون همزمان استفاده شد. برای بررسی مفروضههای عدم همخطی و همخطی چندگانه، شاخص ضریب تحمل و عامل تورم واریانس (VIF) استفاده شد، ازآنجاییکه دامنۀ مقادیر ضریب تحمل (T) متغیرهای پیشبین در دامنۀ 62/0 تا 87/0 و دامنۀ مقادیر عامل تورم واریانس (VIF) آنها بین 14/1 تا 59/1 بود، میتوان دریافت که مفروضه عدم همخطی و همخطی چندگانه برقرار است (میرز، گامست و گارینو[52]، 2006). نتایج تحلیل رگرسیون همزمان در جدول 3 آمده است: جدول 3: نتایج معناداری مدل رگرسیون برای پیشبینی تعارض زناشویی
با توجه به اینکه R2، درصد واریانس مشترک حمایت عاطفی خانواده و ابعاد خودتعیینگری در پیشبینی تعارض زناشویی در زنان است، نتایج جدول 3 نشانگر آن است که مجموع متغیرهای پیشبین مشترکاً 34 درصد تعارض زناشویی را در زنان پیشبینی میکند، با توجه به اینکه F محاسبهشده در سطح 001/0 معنیدار است، لذا مدل رگرسیون خطی معنادار است و درنتیجه حمایت عاطفی خانواده و ابعاد خودتعیینگری با تعارض زناشویی رابطه خطی معنادار دارند. بنابراین ضرایب رگرسیون و آزمون معنیداری آنها محاسبه و نتایج در جدول 4 ارائه شده است.
جدول 4: ضرایب رگرسیون و آزمون معنیداری برای تعارض زناشویی
نتایج جدول 4 نشان میدهد که از بین متغیرهای پیشبین حمایت عاطفی و ابعاد خودتعیینگری، متغیرهای حمایت عاطفی خانواده، خودمختاری، شایستگی و ارتباط قادر به پیشبینی تعارض زناشویی در زنان هستند و آزمون t برای معناداری ضریب رگرسیون آن در سطح کمتر از 01/0 معنادار است. ضریب استاندارد رگرسیون نشانگر آن است که سهم شایستگی در پیشبینی تعارض زناشویی (29/0= Beta) بیشتر از سهم دیگر ابعاد خودتعیینگری و حمایت عاطفی است. ضرایب رگرسیون منفی ابعاد خودتعیینگری و حمایت عاطفی خانواده نشانگر رابطۀ منفی این متغیرها با تعارض زناشویی است.
بحث و نتیجهگیری پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش پیشبین خودتعیینگری و حمایت عاطفی در کاهش تعارضات زناشویی زنان متأهل شهرقدس انجام شد. نتایج پژوهش نشان داد بین خودتعیینگری و تعارضات زناشویی در زنان متأهل شهرقدس همبستگی منفی معنادار وجود دارد. این یافته با نتایج مطالعات هالفورد و همکاران (2001)، کارگر و همکاران (1393) و تیلور و همکاران (2009) همسوست. مطابق با یافتههای این مطالعات خودتعیینگری نقش عمدهای در افزایش رضایت زناشویی ایفا کرده و با اثرگذاری بر رضایت زوجین موجب کاهش میل به همکاری، کاهش میل به برقراری رابطۀ جنسی و کاهش ارتباطات مؤثر بین زوجین شده و تعارضات زناشویی را افزایش دهد. ازآنجاکه خودتعیینگری متغیری انگیزشی و از سه نیاز به ارتباط، احساس شایستگی و خودمختاری تشکیل شده است؛ عدم ارضای آن در زوجین، با کاهش انگیزۀ آنها برای ارتباطات مؤثر، کاهش همکاری در حل مسائل زندگی و ضعف در برقراری رابطه با خویشان همسر همراه میشود. در چنین شرایطی، زوجین ممکن است برای جبران احساس عدمشایستگی و حفظ ادراک خودمختاری، دست به گروهبندی در بین اعضای خانواده زده و بهواسطۀ جلب حمایت فرزندانشان احساس شایستگی و خودمختاری را دوباره ادراک کنند. طبق یافتههای کارگر و همکاران (1393) خودتعیینگری، آزار عاطفی و آشفتگیهای زناشویی را کاهش داده و از این طریق واکنشهای هیجانی زوجین را کاهش و میل به برقراری ارتباطات مؤثر بین زوجین را تحت تأثیر قرار میدهد. خودتعیینگری انرژی لازم برای کمک به درگیری فعال با محیط، پرورش مهارتها و رشد سالم را فراهم کرده، از این طریق میتواند انگیزه لازم برای ایجاد همکاری و ارتباطات مؤثر و تلاش برای کاهش تعارضات را فراهم آورد. کار (2000) در پژوهش خود نشان داد زوجهای آشفته، مهارتهای ارتباطی کمتری را نسبت به زوجهای غیرآشفته داشته و رفتارهای اجتنابی بیشتری نشان میدهند. ازاینرو، زوجهای آشفته انگیزۀ درونی کمتری برای مذاکره و حل تعارضات به شیوهای نظاممند داشته و به دلیل عدمتقویت همسر و ضعف در حل مشکلات، انگیزۀ بیرونی پایینتری برای حل تعارض دارند، این امر، منجر به احساس عدمشایستگی و کاهش سطح خودتعیینگری در افراد شده و آنها را در چرخۀ نافرجام حل تعارض گرفتار میسازد. به باور وهیمیر (2014) خودتعیینگری متشکل از مهارتها، دانش و باورهایی مربوط به هدفگذاری، خودتنظیمی و رفتارهای خودمختار، افراد را مجهز به باورها و مهارتهایی برای کنترل زندگی و ایفای نقش بزرگسال موفق ساخته، چنین کارآمدی در مدیریت مسائل زندگی، انگیزۀ لازم برای همکاری و ارتباطات مؤثر بین زوجین را فراهم میکند. نتایج پژوهش همچنین نشان داد بین حمایت عاطفی و تعارضات زناشویی در زنان متأهل شهرقدس همبستگی منفی معناداری وجود دارد. مطابق با نظر تیلور (2011) زمانی که استرس و تنش در محیط بالاست، حمایت اجتماعی بهعنوان یک ضربهگیر میتواند مقدار تنیدگی را کاهش دهد و بنابراین به نظر میرسد ادراک حمایت اجتماعی در مواقعی که بین زوجین تعارض وجود دارد، میتواند مانع از عمیق شدن تعارضات شود و فرد را برای مقابله با تنیدگیها آماده میسازد. طبق تحقیق کوهن و هوپرمن (1983) حمایت اجتماعی زمینۀ ایجاد تعلق، صمیمیت، یکپارچگی اجتماعی، فرصت و رفتارهای سازنده را فراهم میکند. درنتیجه حمایت اجتماعی میتواند با ایجاد زمینه مناسب تعارضات زناشویی را کاهش دهد. نتایج پژوهش گروسی و خداپرست (1393) نشان داد حمایت عاطفی با ایجاد یک رابطۀ امن، احساس صمیمیت و نزدیکی در زوجین میتواند منجر به ایجاد احساس بهزیستی عاطفی و متعاقب آن مدیریت سازندۀ تعارضات و بهبود کیفیت زندگی زناشویی افراد شود. پژوهشهای وانگ و همکاران (2003) و آیکان و اسکین (2005) نیز نشان دادند که حمایت اجتماعی بر استرس و سلامتی تأثیر دارد. ازاینرو، میتوان دریافت که ادراک حمایت اجتماعی قادر است با تأثیر بر واکنشهای هیجانی در زوجین در کیفیت روابط زناشویی ایفای نقش نماید. نتایج پژوهش همچنین نشان داد ابعاد خودتعیینگری و حمایت عاطفی قادرند 34 درصد از واریانس تعارضات زناشویی را در زنان تبیین کنند. این یافته با نتایج تحقیقات رایان، دسی و گرولنیک[53] (1995)، حجازی، صالحنجفی و امانی (1393) و گرجی (1391) همسوست. خودتعیینگری و حمایت عاطفی از رویکردهای انگیزشی و متمرکز بر دو بعد انگیزه درونی و بیرونی است. با این رویکرد، شواهد نشان میدهد انگیزش درونی با رضایت از زندگی و سلامت روانی افراد رابطه مثبت معنادار و با پریشانی روانی رابطه منفی دارد. تحقیقات دسی و رایان (1995) نشان داد که افراد با انگیزۀ درونی، اعتمادبهنفس بالا و شایستگی بیشتر و درنتیجه بهزیستی ذهنی بالاتری نسبت به افراد با انگیزۀ بیرونی نشان میدهند. حجازی، صالحنجفی و امانی (1393) نشان دادند که انگیزش درونی با رضایت از زندگی رابطه داشته و میتواند واریانس رضایت از زندگی را تبیین کند. گرجی (1391) در پژوهش خود نشان داد نیاز به تعلق با رضایت از زندگی رابطه مستقیم دارد. بنا به نظریه دسی و رایان خودمختاری، شایستگی برای دنبالکردن چالشهای بهینه و صرف تلاش لازم برای تسلطیافتن بر آنها و نیاز به ارتباط سازنده با محیط، نیازهای اساسی روانشناختی هستند و انتخاب هدفهایی که خودمختاری، شایستگی و ارتباط را ارضا میکند، موجب رشد شخصی، سلامت ذهن و سلامت هیجانی میشود و تلاشهایی با ثبات بیشتر را برمیانگیزد (ریو، 2004؛ ترجمه سیدمحمدی، 1396)؛ بنابراین منطبق با این نظریه، اگر نیازهای بنیادین اقناع شوند، منجر به ایجاد انگیزۀ درونی در افراد شده و انگیزه درونی افراد برای حل کشمکشها و تنشها افزایش مییابد. میتوان نتیجه گرفت زنانی که به علت احساس عدمشایستگی و استقلال انگیزۀ درونی بالایی ندارند، حین بروز اختلافات زناشویی تلاش کمتری نیز برای پیداکردن راهحلهای سازنده صرف میکنند. شایستگی احساس مؤثربودن در تعامل مؤثر با محیط و تجربه موفقیتهایی برای اعمال است، طبق نظر دسی و ریان (2014) شایستگی یک احساس مؤثربودن و اعتمادبهنفس در فعالیت است، بنابراین هنگامیکه زوجین احساس کنند در اعمال و اظهار تواناییهای خود آزادند میتوانند برای حل تعارضات زناشویی تلاش بیشتری انجام دهند و با اختلافات اولیه دچار کاهش اعتمادبهنفس و درنتیجه رهاکردن تلاش برای حل اختلافات نشوند. نیاز به ارتباط و برقراری پیوند و دلبستگی عاطفی نزدیک با دیگران به تجربۀ ارتباط معنادار، احساس تعلق و وابستگی با دیگر افراد و پذیرفتهشدن در نظر دیگران اشاره دارد. به نظر ریو (2004؛ به نقل از سیدمحمدی، 1396) ارتباط، ساختار انگیزشی مهمی است، زیرا زمانی که روابط میانفردی افراد در واقعیت موجب ارضای نیاز آنها به ارتباط میشود، بهتر انجاموظیفه نموده، افراد را در برابر استرس و مشکلات روانشناختی انعطافپذیرتر و مقاومتر میکند. طبق نظریههای فوق در روابط زناشویی هنگامیکه هریک از زوجین احساس تعلق و وابستگی داشته باشند و احساس کنند موردقبول طرف مقابل هستند، انگیزۀ بیشتری برای ساختن و یادگیری روشهای مؤثر برای حل اختلافات و تعارضات خواهند داشت. چنین ارتباطات مؤثری موجب شکوفایی و بهبود کیفیت روابط افراد میشود (ادیبراد و ادیبراد، 1384). نتایج پژوهش حاضر با تحقیقات پاشا، صفرزاده و مشاک (1386) و فاگ[54] و همکاران (2008) نیز همسوست. افرادی که از حمایت اجتماعی خوبی برخوردارند، نسبت به زندگی خود خوشبینتر و امیدواری آنها به زندگی بیشتر است، همچنین میزان حمایت اجتماعی ادراکشده در افراد، با شیوۀ مقابلۀ آنها با تنشهای زندگی همبسته است. میتوان چنین گفت که نیازهای بنیادین مثل پیوندجویی و میل به حمایت اجتماعی در صورت ارضا به بهزیستی منجر شده (دسی و ونستنکیست[55]، 2004) و کیفیت روابط را به سطحی بالاتر از سطح کاهش تعارضات میرساند. از سویی دیگر، انسان در طول زندگی نیازمند افرادی است که حامی او باشند. به باور مزلو حمایت اجتماعی، نیاز به پذیرفتهشدن و موردعلاقه قرارگرفتن و ارزیابی شناختی فرد از محیط و روابطش با دیگران، نیازی اساسی برای رشد فردی است، ارضای این نیاز، افراد را بهعنوان بخشی از شبکۀ وسیع ارتباطی، برای مقابله و سازگاری با شرایط استرسزای زندگی آماده نموده و باعث تقویت رفتارهای سازگارانه در فرد میگردد (عطااللهی و همکاران، 1394). حمایت عاطفی از سوی کسانی که برای فرد اهمیت دارند؛ چون همسر، بهعنوان یک عامل محیطی از طریق اثرگذاری بر رضایتمندی و ارتباط بهعنوان بهترین شکل انگیزۀ بیرونی اثر میگذارد. بهطورکلی رویکرد خودتعیینگری بهعنوان منبع انگیزش درونی و حمایت عاطفی بهمثابۀ منبعی از انگیزش بیرونی، میتواند برنامهای عملی برای کاهش تعارضات زناشویی بین زوجهای دچار تعارض ارائه کند. با توجه به محدودیتهای پژوهش حاضر ازجمله نمونهگیری غیراحتمالی و دردسترس، انجام پژوهش بر روی زنان شهر قدس و محدودیت در تعمیم نتایج به مردان در جامعههای دیگر، مقطعیبودن و استفاده از روش همبستگی در پژوهش و محدودیت در تبیین علّی نتایج، پیشنهاد میشود پژوهشهای بعدی با درنظر گرفتن محدودیتهای پژوهش حاضر صورت گیرد. [1] دانشیار گروه روانشناسی پژوهشکده زنان دانشگاه الزهراء (س) (نویسنده مسئول) f.mousavi@alzahra.ac.ir [2] کارشناس ارشد روانشناسی عمومی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهر قدس تاریخ دریافت: 22/10/96 تاریخ پذیرش:22/2/97 DOI: 10.22051/jwfs.2019.18873.1655 [3].Goldenberg & Goldenberg [4]. Friedman, M. M. [5].Snyder, D. K. & Balderrama-Durbin, C. [6].Doss, B. Simpson, L. & Christens, A [7].Coyne, J. C. Thompson, R. & Palmer, S. C. [9].Gerard J. A. & Buehler, C. [10] Fincham, F [11].Kline, G.H. pleasant, N. D. whitton, S. W. & markman, H. J. [12].Gottman, J. Gottman, J. M. & Silver, N. [13].Halford, W. K. Sanders, M. R. & Behrens, B. C. [14].Zimmer-Gembeck, M. J. & Ducut, W. [15].Gurman, A. S. [16].Whitaker, F. S. [17].Goldenberg [18].Weeks, G. R. & Fife, S. T. [19].Mayer, B. [20].Carr, A. [21].Frousakis, N. N. [22].Aycan. Z., Eskin, M. [23].Wang, H. H., Wu, S. Z., & Liu, Y. Y. [24].Procidano, M. E., & Heller, K. [25].Sullivan, K. T., Pasch, L. A., Johnson, M. D., & Bradbury, T. N. [26].Gottlieb, B. H., & Bergen, A. E. [27].emotional support [28] Sarafino [29].Cai lian. T., & Swee Geok. L. [30].Taylor, S. E. [31].Mallinckrodt, B., Armer, J. M., & Heppner, P. P. [32].Sarason, I. G. [33].Cohen, S., & Hoberman, H. M. [34] .autonomy [35]. competence [36]. related [37].self-determination theory [38].Deci, E. & Ryan, R. M. [39].Kowal. J., & Fortier, M. S. [40].Deci, E. L., & Ryan, R. M. [41].Wehmeyer, M. L. [42].Taylor, I. M., Ntoumanis, N., & Smith, B. [43].Schwartz, B. [44].Church, A. T. [45].Knee, C. R., Lonsbary, C., Canevello, A., & Patrick, H. [46].Marital Conflict Questionnaire (MCQ) [47].Perceived Social Support –family Scale (PSS-Fa) [48].Procidano & Heller [49] .Basic Need Satisfaction in relationship [50].Basic Psychological Need Scale (BPNS) [51].La Guardia, J. G., Ryan, R. M., Couchman, C. E., & Deci, E. L. [52].Meyers, L. S., Gamst, G., & Guarino, A. J. [53].Grolnick, W. S. [54]. Fagg, J. [55] .Deci, E. L., & Vansteenkiste, M. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
مراجع | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
آمار تعداد مشاهده مقاله: 3,608 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 917 |